Баян-Өлгий аймгийн Сагсай сум нь 1959 онд байгуулагдсан. Ховдын хязгаарын Шеруши хошуун буюу одоогийн Улаанхус сумын Ялалт нэгдлээс тусгаарлагдаж гарсан. Сагсай сум нь 1959 оны 2 дугаар сарын 13-ны өдөр байгуулагдсан. 313999 га газар нутагтай. Ямаат, Холагаш, Цагаан асгат, Хаг, Даян, Өмнө гол, Уужим гэсэн 7 багийн 1372 өрхөд 5783 хүн амьдардаг. Хүн амын тоогоор аймгийн 13 сумаас 5-д, газар нутгийн хэмжээгээр /313999 га/ 7-д ордог. Нийт хүн амын 2450 нь хөдөлмөрийн насных байна. Баруун талаараа БНХАУ-тай, өмнөд талаараа Буянт, хойд талаараа Улаанхус, Цэнгэл, зүүн талаараа Бугат, Өлгий сумуудтай тус тус хил залгадаг бөгөөд аймгийн төвөөс 26 км, нийслэл Улаанбаатар хотоос 1667 км, хил залгаа Ховд аймгийн төвөөс 237 км, Увс аймгийн төвөөс 328 км, зэргэлдээ Улаанхус сумын төвөөс 45 км, Цэнгэл сумын төвөөс 50 км, Буянт сумын төвөөс 50 км, Бугат сумын төвөөс 32 км зайд оршдог бөгөөд улсынхаа хамгийн баруун хэсэгт байрласан. Газрын хөрсөн бүрхүүлийн хувьд элс, шавар, хайрга голлосон хөрстэй. Алдарт мөнх цаст Цэнгэлхайрхан, Мээмтийн даваа, Ирмэгтийн даваа, Бүргэд, Холагаш, Цагаан асгат, Монгол дараа, Хүрэмт зэрэг уулс, нуруудтай. Даян нуур, Хар нуур зэрэг 77 их, бага нуур болон Ёлт, Сонгинот, Ямаат, Арцат, Сагсай, Ховд, Турган зэрэг 57 шандас, булаг, горхитой, 6 төрлийн рашаантай. БАЙГАЛЬ, ГАЗАР ЗҮЙН ОНЦЛОГ Далайн түвшинээс дээш 1750 м өргөгдсөн. Физик газарзүйн хувьд Монгол Алтайн уулсын мужид багтдаг. E89038.56.39 N48054.44.40 солбицолд оршдог. Газар хөдлөлтийн эрчим 7 балл хүртэл Сумын нутаг дэвсгэр нь уул, гүвээ, толгод бүхий Ховд, Сагсай, Турган, Ямаат, Хар чулуут, Сонгинот зэрэг том голуудтай, мөн Хар нуур, Даяннуур болон Ямаат, Сонгинот зэрэг байгалийн үзэсгэлэнт газар байдаг ба аялал жуулчлал хөгжүүлэхэд нэн тохиромжтой