Малын хулгай нь малчин өрхийн амьжиргаа, эдийн засагт ихээхэн хохирол учруулдаг төдийгүй орон нутгийн аюулгүй байдалд сөргөөр нөлөөлдөг гэмт хэрэг юм. Иймээс мал сүргээ хамгаалах, урьдчилан сэргийлэхэд иргэн бүрийн оролцоо чухал байна.
Монгол Улсын Эрүүгийн хуульд бусдын малыг хууль бусаар авч завших, бүлэглэн үйлдэх, их хэмжээний хохирол учруулах зэрэг үйлдлийг эрүүгийн гэмт хэрэгт тооцож, торгох, зорчих эрхийг хязгаарлах, хорих зэрэг эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэхээр зохицуулсан.
Мөн Гэмт хэрэг, зөрчлөөс урьдчилан сэргийлэх тухай хуульд төрийн байгууллага, орон нутгийн удирдлага, малчин иргэд хамтран гэмт хэргээс урьдчилан сэргийлэх, эрсдэлийг бууруулах арга хэмжээг хэрэгжүүлэхээр заасан байдаг. Сүүлийн жилүүдэд малын хулгайн гэмт хэрэг улсын хэмжээнд бүртгэгдсээр байгаа бөгөөд ихэнх тохиолдол нь:
-Хяналтгүй бэлчээрт байгаа малыг хулгайлах,
-Шөнийн цагаар тууварлан авч явах,
-Хулгайн малыг хууль бусаар тээвэрлэх, худалдаалах,
-Бүлэглэн үйлдэх хэлбэрээр үйлдэгдэх хандлагатай байна.
Энэ төрлийн гэмт хэрэг нь зөвхөн малчны өмчид бус, орон нутгийн иргэдийн аюулгүй байдал, мал аж ахуйн салбарын тогтвортой хөгжилд сөргөөр нөлөөлдөг.
МАЛЫН ХУЛГАЙГААС ХЭРХЭН СЭРГИЙЛЭХ ВЭ
- Малдаа байнгын бүртгэл, тамга, тэмдэглэгээ хийлгэх,
-Бэлчээрийн болон өвөлжөө, хаваржааны орчимд ээлжийн хяналт зохион байгуулах,
-Малын тооллого, бүртгэлээ тогтмол шинэчилж, өсөлт, хорогдлыг тухай бүр тэмдэглэх,
-Танихгүй хүн мал тууж яваа тохиолдолд холбогдох байгууллагад мэдээлэх,
-Мал худалдан авах, худалдахдаа өмчлөх эрхийн нотлох баримтыг шалгаж хэвших,
-Хөрш айл, малчидтайгаа мэдээлэл солилцож, хамтын хяналтыг бий болгох шаардлагатай.
Малын хулгайтай тэмцэх хамгийн үр дүнтэй арга бол иргэдийн сонор сэрэмж, хөршийн хамтын ажиллагаа, шуурхай мэдээлэл юм. Эргэлзээтэй нөхцөл байдал, сэжиг бүхий тээвэрлэлт, мал тууварлалт илэрвэл нэн даруй цагдаагийн байгууллагад мэдээлээрэй.
Эх сурвалж: Монгол Улсын Эрүүгийн хууль, Гэмт хэрэг, зөрчлөөс урьдчилан сэргийлэх тухай хууль.Малын хулгай нь малчин өрхийн амьжиргаа, эдийн засагт ихээхэн хохирол учруулдаг төдийгүй орон нутгийн аюулгүй байдалд сөргөөр нөлөөлдөг гэмт хэрэг юм. Иймээс мал сүргээ хамгаалах, урьдчилан сэргийлэхэд иргэн бүрийн оролцоо чухал байна.
Монгол Улсын Эрүүгийн хуульд бусдын малыг хууль бусаар авч завших, бүлэглэн үйлдэх, их хэмжээний хохирол учруулах зэрэг үйлдлийг эрүүгийн гэмт хэрэгт тооцож, торгох, зорчих эрхийг хязгаарлах, хорих зэрэг эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэхээр зохицуулсан.
Мөн Гэмт хэрэг, зөрчлөөс урьдчилан сэргийлэх тухай хуульд төрийн байгууллага, орон нутгийн удирдлага, малчин иргэд хамтран гэмт хэргээс урьдчилан сэргийлэх, эрсдэлийг бууруулах арга хэмжээг хэрэгжүүлэхээр заасан байдаг. Сүүлийн жилүүдэд малын хулгайн гэмт хэрэг улсын хэмжээнд бүртгэгдсээр байгаа бөгөөд ихэнх тохиолдол нь:
-Хяналтгүй бэлчээрт байгаа малыг хулгайлах,
-Шөнийн цагаар тууварлан авч явах,
-Хулгайн малыг хууль бусаар тээвэрлэх, худалдаалах,
-Бүлэглэн үйлдэх хэ
МАЛЫН ХУЛГАЙГААС ХЭРХЭН СЭРГИЙЛЭХ ВЭ
- Малдаа байнгын бүртгэл, тамга, тэмдэглэгээ хийлгэх,
-Бэлчээрийн болон өвөлжөө, хаваржааны орчимд ээлжийн хяналт зохион байгуулах,
-Малын тооллого, бүртгэлээ тогтмол шинэчилж, өсөлт, хорогдлыг тухай бүр тэмдэглэх,
-Танихгүй хүн мал тууж яваа тохиолдолд холбогдох байгууллагад мэдээлэх,
-Мал худалдан авах, худалдахдаа өмчлөх эрхийн нотлох баримтыг шалгаж хэвших,
-Хөрш айл, малчидтайгаа мэдээлэл солилцож, хамтын хяналтыг бий болгох шаардлагатай.
Малын хулгайтай тэмцэх хамгийн үр дүнтэй арга бол иргэдийн сонор сэрэмж, хөршийн хамтын ажиллагаа, шуурхай мэдээлэл юм. Эргэлзээтэй нөхцөл байдал, сэжиг бүхий тээвэрлэлт, мал тууварлалт илэрвэл нэн даруй цагдаагийн байгууллагад мэдээлээрэй.
Эх сурвалж: Монгол Улсын Эрүүгийн хууль, Гэмт хэрэг, зөрчлөөс урьдчилан сэргийлэх тухай хууль.
