Монгол Улсын Усны тухай хуулийн 22 дугаар зүйл, Байгаль орчныг хамгаалах тухай хуулийн 31 дүгээр зүйл, Газрын тухай хууль, Захиргааны ерөнхий хууль болон холбогдох стандарт, журмын хэрэгжилтийг хангуулах, уулын үерийн ус, халиа дошноос иргэдийн амь нас, эрүүл мэнд, эд хөрөнгийг хамгаалах зорилгоор Нийслэлийн нутаг дэвсгэрт оршин сууж буй иргэд, үйл ажиллагаа явуулж буй аж ахуйн нэгж, байгууллагуудад дараах ЗӨВЛӨМЖИЙГ хүргүүлж байна.
1. Хууль тогтоомж, стандарт сахиулах зөвлөмж:
Байгалийн голидролыг хамгаалах (Усны тухай хуулийн 22.2, 22.2.1): Уулын ус буудаг байгалийн жалга, гуу, суваг, хуурай сайр, усны ундарга бүхий голидролыг таглан хөрс шороо засах, барилгын материал буулгах, хашаа, гарааш, барилга байгууламж барихгүй байх.
Газрын харилцаа болон хот байгуулалт (Газрын тухай хууль): Усны сан бүхий газрын онцгой болон энгийн хамгаалалтын бүс, зөөлөн, намгархаг газар, үерийн аюултай бүсэд зөвшөөрөлгүй барилга байгууламж барихгүй байх, аюултай бүсэд байрласан бол аюулгүй байдлыг хангаж нүүх.
Гамшгаас хамгаалах (Гамшгийн тухай хуулийн 32 дугаар зүйлийн 32.1.7, 32.1.4, 37 дугаар зүйлийн 37.2.3, 37.2.4, 37.2.6) гамшгийн нөхцөл байдал, авч хэрэгжүүлж байгаа арга хэмжээний талаар дээд шатны болон онцгой байдлын байгууллагад мэдээлэх, мэргэжлийн зөвлөгөө, зааварчилгаа, дэмжлэг авах, гамшгийн эрсдэлийг бууруулах ажиллагаанд иргэдийн оролцоог хангах, өдөр тутмын үйл ажиллагаандаа аюулгүй байдлыг хангах, гамшиг болон аюулаас урьдчилан сэргийлэх, аврах арга, техник, багаж хэрэгслийг эзэмших, зарлан мэдээлэх дохиогоор ажиллах журмыг дагаж мөрдөх, гамшиг болон аюулын тухай мэдээллийг холбогдох байгууллагад шуурхай, үнэн зөв хүргэх.
Хуулийн хариуцлага сануулах (Зөрчлийн тухай хуулийн 7.3, 7.4 дүгээр зүйл): Усны эх, ундаргын онцгой хамгаалалтын бүсэд хориглосон үйл ажиллагаа явуулсан болон гол, мөрний урсцын байгалийн үндсэн голдирлыг өөрчилсөн бол учруулсан хохирол, нөхөн төлбөрийг гаргуулж хүнийг хоёр мянган нэгжтэй тэнцэх хэмжээний төгрөгөөр, хуулийн этгээдийг хорин мянган нэгжтэй тэнцэх хэмжээний төгрөгөөр торгоно. Мөн холбогдох хуулийн дагуу хууль бус барилга байгууламжийг албадан буулгаж, учруулсан хохирлыг буруутай этгээдээр нөхөн төлүүлнэ.
2. Аюулгүй байдлыг хангах практик зөвлөмж:
А. Байршил ба Орчны аюулгүй байдал:
Өдөр тутамдаа цаг уурын мэдээ, мэдээллийг түргэн шуурхай авч, үерийн дуут дохио эсвэл анхааруулгыг тогтмол сонсож, шаардлагатай үед зөвлөмжийг дагах.
Гэр, хашаа, байшин, саравчийг уулын усны зам, голын голидрол, гуу, жалга, хуурай сайр, ус хальдаг эрэг, татам болон өндөр хүчдэлийн цахилгааны шугамын дор барихгүй байх.
Айлууд болон ААН-үүд хашаан доторх ба орчны үерийн ус зайлуулах далан суваг, шуудууг цэвэрлэж, усыг саадгүй урсгах.
Үерийн ус суурь руу нь орсноос цууралт үүссэн, нурах эрсдэлтэй барилга байгууламжаас хол байж, аюулгүй байдлаа хангах.
Гол мөрөн үертэй үед усанд орох, гол гатлах, зугаалах, аж ахуйн үйл ажиллагаа эрхлэхгүй байх, загасчлах, мал услах, туухгүй байх.
Усархаг, үргэлжилсэн хүйтэн бороотой үед болон аадар, мөндөр орж байхад мал хариулах, эрэлд явах, аян замд гарахыг хойшлуулах.
Б. Хүүхдийн ба Гэр бүлийн аюулгүй байдал:
Хүүхдийг хараа хяналтгүйгээр гол мөрөн, нуур, цөөрөм, тогтоол ус, жалгын ойролцоо (200 метр дотор) тоглуулахгүй, ойртуулахгүй байх.
Чухал бичиг баримт, үнэт зүйлсийг усанд урсах, норохоос хамгаалсан аюулгүй, өндөр газарт хадгалж, гэр бүлийн гишүүддээ мэдэгдсэн байх.
В. Эрүүл ахуй, Халдвар хамгаалал:
Гэр хорооллын өрхүүд ба ААН-үүд бие засах газар, бохирын цооног, муу усны нүхийг ариутгах, усанд автахаас сэргийлэх.
Үерийн усанд норсон хүнсний бүтээгдэхүүнийг устгах, ундны усыг заавал буцалгаж хэрэглэх, гараа тогтмол савандаж угаах.
Үерийн усаар халдварт өвчний нян тээгддэг тул бохирдсон орчинд мэргэжлийн байгууллагаар заавал цэвэрлэгээ, ариутгал хийлгэх халдваргүйжүүлэлт хийлгэх.
3. Өрх гэрт зайлшгүй бэлэн байвал зохих зүйлс:
o Ундны цэвэр ус болон илчлэг хоол хүнс
o Мэдээлэл сонсох хэрэгсэл (радио, цэнэглэсэн гар утас)
o Эмийн сан, ариун цэврийн болон ариутгалын бодис
o Гэрэлтүүлэх ба дохио өгөх хэрэгсэл (гар чийдэн, лаа, шүдэнз, шүгэл)
o Дулаан хувцас, цув, усны гутал, хөнжил
o Түлээ, түлш
o Хүүхдийн хийлдэг тоглоом, аврах гарын доорх материал
o Хүрз, жоотуу, олс, алчуур
4. Яаралтай үед холбоо барих:
Үерийн аюултай нөхцөл байдал үүссэн тохиолдолд Нийслэлийн Онцгой байдлын газар (105), Нийслэлийн Эрүүл мэндийн газар болон Дүүргийн Засаг дарга, Хорооны ажилтанд нэн даруй хаяг байршилаа мэдээлнэ үү.
