ЮНЕСКО-гийн Яаралтай хамгаалах шаардлагатай Соёлын биет бус өвийн жагсаалтад “Монгол тууль” өвийг 2009 онд бүртгэсэн билээ.
Тууль нь олон зууныг дамжин туульчдын оюун ухаан, үг хэл, зан үйлийн тусламжтайгаар өнөө цагт хүрч ирсэн монголчуудын ирээдүйн сайн сайхан, мөрөөдөл хүсэл болсон тогтвортой төр, аз жаргалтай нийгмийг морьтон баатраар төлөөлүүлэн магтан дуулсан ард түмний түүхэн дурдатгал, туульсын төгөлдөр их найраглал юм. Тууль нь эх хэлний дээд хэмжээний ур чадварын илэрхийлэл болдог. Ойрад монголчуудын туулийн шүлгийн дундаж хэмжээ 4000-12000 мөр, халх туулийн шүлгийн дундаж хэмжээ 1000 мөр орчим байдаг. Тухайлбал, “Бум Эрдэнэ” хэмээх туулийн нэг хувилбар 51265 мөр шүлэгтэй амаар уламжлагддаг онцлогтой.
Монгол туулийг хадгалж хамгаалах зорилгоор Монгол улсын Ерөнхийлөгч “Баатарлаг туульсыг дээдлэн дэлгэрүүлэх тухай” зарлиг гаргаж, Монгол Улсын хөгжлийн урт хугацааны хөтөлбөр “Алсын хараа” (2050) бодлогын баримт бичигт соёлын үнэт зүйлс, соёлын дархлаа, үндэсний соёлоо түгээн дэлгэрүүлж, үнэлэмжийг дээшлүүлэх зорилтыг хэрэгжүүлэх үе шат, хүрээ, соёлын орон зай, түгээн дэлгэрүүлэх арга замыг тодорхойлсон нь соёлын биет бус өвийг хадгалж, хамгаалах эрх зүйн таатай орчныг бүрдүүлж, соёлын биет бус өвийг өвлөн уламжлуулах, түгээн дэлгэрүүлэх, олон нийтэд сурталчлан таниулах тогтолцоог бэхжүүлэх бодлогын үндэс суурь болж байна.
Тус бодлогын баримт бичигт үндэсний үнэт зүйл, уламжлалт мэдлэг, зан заншил, хэл, аман уламжлал, урлагийн төрөл зүйлсийг хамгаалах, залуу үед өвлүүлэх, орчин үеийн хэрэгцээ шаардлагад нийцүүлэн хөгжүүлэх зорилтуудыг үе шаттайгаар тусгасан нь соёлын биет бус өвийн тогтвортой байдал, хадгалалт, хамгаалалтад чухал ач холбогдолтой юм.
Мөн соёлын биет бус өвийг өндөр түвшинд өвлөн эзэмшсэн туульч өвлөн уламжлагчдыг “Соёлын биет бус өвийг өвлөн уламжлагчийн үндэсний жагсаалт”-д бүртгэн, нийт 5 туульчид батламж олгон алдаршуулж, тэдний өвлөн уламжлуулах үйл ажиллагааг дэмжих, ур чадварыг үнэлэх, олон нийтэд сурталчлах ажлыг тогтмол хэрэгжүүлж байна. Энэ нь тууль хайлах уламжлалт урлагийн залгамж чанарыг хадгалах, өвлөн уламжлагчдын нийгмийн үнэлэмжийг нэмэгдүүлэх, залуу үед өвлүүлэх таатай нөхцөлийг бүрдүүлэхэд чухал хувь нэмэр оруулж байна.
